technologie 2 min

Wie draagt het verlies als een AI-agent fout betaalt?

Op 10 november 2026 schreef Job Mantz, directeur van de Holland Fintech Association, dat onduidelijk is wie het verlies draagt als een AI-agent vier miljoen euro naar de verkeerde rekening overmaakt.

AI-ondersteund artikel — automatisch opgesteld en gecontroleerd op feiten. Transparantiemelding conform artikel 50 van de EU AI Act.

Als een AI-agent een bank vier miljoen euro laat overmaken naar de verkeerde rekening, is niet duidelijk wie het verlies draagt. Dat schrijft Job Mantz, directeur van de Holland Fintech Association, op 10 november 2026 in een blog op Banken.nl. Hij schrijft op persoonlijke titel. Een AI-agent is een programma dat zelfstandig taken uitvoert, hier een betaling.

Zijn voorbeeld: een fintech, een bedrijf dat financiële diensten met software aanbiedt, bouwt een agent die namens een bank betalingen uitvoert. De agent draait op een AI-model van een derde partij. Hij maakt, binnen de bevoegdheid die hij kreeg, vier miljoen euro over naar de verkeerde rekening. De bank moet de klant vergoeden. De fintech wijst naar een wijziging in het AI-model, en de modelleverancier zegt dat het systeem zijn instructies volgde.

Mantz noemt drie oorzaken waarom de schuldvraag moeilijk ligt. Een fout van een adviserende AI is meestal te herstellen, maar een verkeerde betaling of beursorder is moeilijk terug te draaien. Contracten kunnen de aansprakelijkheid van leveranciers beperken, dus een claim van vier miljoen kan hoger zijn dan wat een leverancier moet betalen. En de oorzaak hangt af van instructies, gegevens, modelversies en het samenspel van meerdere partijen, wat bewijzen lastig maakt.

Verzekeren lost het volgens hem niet op. Verzekeraars kunnen risico’s moeilijk prijzen zonder schadehistorie. Dat kan verzekeringen duur maken of risico’s onverzekerd laten, en vooral kleinere fintechs kunnen daar last van krijgen.

Mantz noemt ook de Europese regels. De AI-verordening stelt eisen aan AI-systemen met een hoog risico. DORA, de Europese regels voor ICT-risico’s en uitbesteding, stelt eisen aan de beheersing van die risico’s. Bestaande aansprakelijkheidsregels blijven gelden: een bank kan zich niet zomaar verschuilen achter een technologieleverancier als ze haar verplichtingen aan de klant niet nakomt. In oktober 2025 trok de Europese Commissie haar voorstel voor een AI-aansprakelijkheidsrichtlijn in. Die richtlijn moest het voor gedupeerden makkelijker maken schade door AI te verhalen.

Mantz pleit niet voor automatisch meer regels. Hij wil dat partijen vooraf, verder dan standaardclausules, afspreken welke risico’s ze dragen, welke informatie na een incident beschikbaar is en hoe de schade wordt verdeeld.

Wat betekent dit voor banken in België?

Een Belgische bank die een agent van een fintech betalingen laat uitvoeren, kan haar contracten met de fintech en de modelleverancier nalezen. Mantz noemt drie punten: wie welk risico draagt, welke gegevens na een incident beschikbaar zijn en hoe de schade wordt verdeeld. Ook bij aansprakelijkheid voor AI-agenten van klanten hoort zo’n afspraak vooraf thuis.

Zijn stuk is een standpunt, geen regel. Of Belgisch of Europees recht de verdeling anders legt dan hij beschrijft, is een open vraag.

Meer uit Technologie

Bronnen · 1 ↗