ECB-toezichter: banken moeten jarenlang blijven investeren in AI tegen witwassen
Anneli Tuominen, lid van het toezichtsbestuur van de Europese Centrale Bank, zei op 5 november 2026 dat banken jarenlang meer in AI moeten investeren om witwassen tegen te gaan, en dat toezichthouders sneller moeten werken.
AI-ondersteund artikel — automatisch opgesteld en gecontroleerd op feiten. Transparantiemelding conform artikel 50 van de EU AI Act.
Banken moeten jarenlang blijven investeren in AI om witwassen tegen te gaan. Dat zei Anneli Tuominen, lid van het toezichtsbestuur van de Europese Centrale Bank (ECB), op 5 november 2026 in Helsinki. Ze sprak op een conferentie over de nieuwe Europese witwasverordening, de regels tegen het wegsluizen van crimineel geld. Haar redenering: AI maakt het criminelen makkelijker om zwakke plekken te vinden, dus moeten banken zelf ook meer van die technologie inzetten.
Volgens Tuominen heeft digitalisering het aantal toegangspunten voor aanvallers op banken vergroot. Cyberaanvallen nemen toe. Wie digitaal klant wordt, kan zich voordoen met een verzonnen identiteit of een deepfake, een met AI nagemaakt beeld of geluid. Cryptoactiva en betalingen in real time voegen risico toe. Banken moeten daarom investeren in AI-gestuurde cyberbeveiliging en in technologie voor klantenonderzoek en het opvolgen van transacties. Ook moet duidelijk vastliggen wie verantwoordelijk is voor beslissingen die AI neemt.
Ook toezichthouders op witwassen moeten bijbenen. Ze moeten zeer grote hoeveelheden transactiegegevens kunnen verwerken om verborgen verbanden op te sporen. De ECB gebruikt voor haar eigen toezicht steeds meer digitale hulpmiddelen en werkt aan een IT-project om haar toezichtprocessen te digitaliseren. Omdat banken en financiële markten digitaliseren, moeten toezichthouders volgens Tuominen veel sneller handelen, door goed prioriteiten te stellen en risicogerichter te werken.
De toespraak past in een kalender. De Europese witwasverordening wordt in juli 2027 volledig bindend. In januari 2028 begint AMLA, de nieuwe Europese autoriteit tegen witwassen, met rechtstreeks toezicht. Volgens AMLA zelf controleert ze vanaf 2028 ongeveer veertig van de meest complexe, risicovolle financiële instellingen of groepen in de EU.
Wat betekent dit voor banken in België?
Een toespraak is geen regel, en Tuominen legt geen nieuwe verplichting op. Ze laat wel zien waar de ECB op let. Wie een investeringsplan voor witwascontrole opstelt, kan het langs haar punten leggen: is de AI voor klantenonderzoek en transactiecontrole voor meerdere jaren gefinancierd, en ligt vast wie verantwoordelijk is voor wat die AI beslist?
Hoe snel controles en vragen van de toezichthouder in de praktijk komen, zegt de toespraak niet.