AI-kloon van advocatenstem misleidt Italiaanse bank voor 95 miljoen euro

Cybercriminelen ontfutselden in februari 2026 zo’n 95 miljoen euro (108 miljoen dollar) aan Fideuram, de private-bankingtak van Intesa Sanpaolo, de grootste bank van Italië. Dat melden bronnen aan Reuters. De Italiaanse krant Corriere della Sera bracht de zaak als eerste naar buiten; Reuters berichtte erover op 25 september 2026. De fraudeurs kloonden daarbij niet de stem van de bank-CEO zelf, maar die van een advocaat die het frauduleuze verzoek telefonisch kwam bevestigen — een nuance die uitmaakt voor wie wil begrijpen hoe de fraude precies werkte.

Toenmalig Fideuram-voorzitter Paolo Molesini kreeg een WhatsApp-bericht dat leek te komen van Intesa Sanpaolo-CEO Carlo Messina, met een dringend verzoek voor hulp bij een buitenlandse transactie. Kort daarna volgde een telefoongesprek van iemand die zich voordeed als “een senior partner” van een gerenommeerd advocatenkantoor en het verzoek bevestigde. Volgens de bronnen van Reuters gebruikten de oplichters daarbij AI-technologie om de stem van die advocaat na te bootsen. Op basis daarvan gaf Molesini de financiële afdeling van de bank opdracht om de betalingen uit te voeren, hoofdzakelijk naar rekeningen in China en Hongkong.

Fideuram merkte de onregelmatigheden snel op en verwittigde de autoriteiten in verschillende landen. Samenwerking tussen onderzoekers in China, Portugal en Italië leverde ongeveer 53 miljoen euro recuperatie op; de resterende 36 miljoen euro blijft spoorloos nadat het geld via een netwerk van buitenlandse rekeningen werd doorgesluisd en omgezet in cryptomunten. Geen enkele Fideuram-bestuurder wordt onderzocht; de Milanese aanklagers hebben wel een niet nader genoemde persoon die buiten Europa woont, in verdenking gesteld wegens informaticafraude. Molesini nam in maart 2026 ontslag als voorzitter, naar eigen zeggen om persoonlijke redenen.

Wat betekent dit voor banken in België?

Febelfin heeft op haar website een aparte pagina over precies dit fraudetype, dat ze zelf “CEO-fraude” noemt: fraudeurs die zich voordoen als een leidinggevende of een andere vertrouwenspersoon om een medewerker een betaling te laten uitvoeren. De organisatie raadt bedrijven aan om grote betalingen nooit via één kanaal te laten bevestigen, en om de aanvrager terug te bellen op een gekend telefoonnummer — niet op het nummer waarmee hij zelf belde. De Fideuram-zaak laat zien waarom net die laatste stap telt: het telefoontje was hier zelf het instrument van de fraude, omdat de stem aan de andere kant met AI was nagebootst.

De Nationale Bank van België ondervindt intussen zelf hoe AI-imitatie tegen een financiële instelling kan worden ingezet. In april 2026 waarschuwde ze voor advertenties met een nagemaakt beeld van gouverneur Pierre Wunsch op sociale media: de bank telde toen al 269 pogingen tot oplichting en phishing dat jaar waarbij zijn identiteit werd misbruikt. Het is een ander soort fraude dan bij Fideuram — hier gaat het om reclame, niet om een interne betaalopdracht — maar de onderliggende kwetsbaarheid is dezelfde: een stem of een gezicht is niet langer het sluitende bewijs dat het ooit was.