Amerikaanse kredietunie laat AI-bot praten met oplichters om doorstuurfraude te stoppen

Navy Federal Credit Union, de grootste Amerikaanse kredietunie, zet sinds januari 2026 AI-bots in die zich in chatgesprekken voordoen als mogelijke slachtoffers om oplichters te ontmaskeren, meldt Banking Dive op basis van een interview met Carrie Foran Sepulveda, vicepresident fraude en fysieke beveiliging bij de instelling. De bots, geleverd door het bedrijf Cube AI, lokken oplichters ertoe om rekeningnummers vrij te geven waarop slachtoffers geld moeten storten; Navy Federal krijgt vervolgens een lijst van bevestigde oplichtersrekeningen om leden voor te waarschuwen. Volgens Sepulveda leverde dat over 19 maanden zowat 125 miljoen dollar aan voorkomen verlies op, en daalde het aantal fraudepogingen van 2024 op 2025 met ongeveer 25%.

Sepulveda benadrukt daarbij een onderscheid dat volgens haar cruciaal is: fraude, waarbij een onbevoegde derde geld wegneemt, vraagt totaal andere signalen en tools dan een scam, waarbij het slachtoffer zelf, gemanipuleerd, de betaling uitvoert. “Voor het grootste deel is het een totaal andere set aan signalen, gegevens en instrumenten”, zei ze. Net dat tweede type — waarbij de klant de transactie zelf goedkeurt — is voor een bank op het moment van uitvoering nauwelijks te onderscheiden van een gewone, legitieme overschrijving.

Wat betekent dit voor banken in België?

Belgische banken worstelen met exact hetzelfde onderscheid. Febelfin schrijft in haar actieplan tegen online fraude van 9 juli 2026 dat fraudeurs in 2025 met phishing zo’n 93 miljoen euro buitmaakten, en dat banken “weinig invloed hebben op de eerste fase van fraude, waarin slachtoffers al worden benaderd en gemanipuleerd nog vóór er een betaling wordt geïnitieerd” — dezelfde vaststelling als bij Navy Federal. Om net dat moment van manipulatie te doorbreken, kondigde de sector onder meer een verlaging van de standaardoverschrijvingslimiet naar 5.000 euro per dag aan, een verplichte afkoelperiode van meer dan vier uur bij een limietverhoging, en een platform om fraudegegevens tussen banken te delen, gebouwd via Isabel en itsme.

Wat een AI-bot zoals die van Cube AI voor Belgische banken bijzonder maakt, is dat hij precies op dat blinde punt inspeelt: niet de transactie zelf detecteren, maar de oplichter vóór de transactie identificeren via het gesprek dat aan de manipulatie voorafgaat. Of zo’n aanpak hier voet aan de grond krijgt, hangt ook af van de Payment Services Regulation, waarover het Europees Parlement en de Raad in november 2025 een voorlopig akkoord bereikten: die regelt onder meer strengere aansprakelijkheid voor betaaldienstverleners bij dit soort door het slachtoffer zelf goedgekeurde fraude. Hoe die aansprakelijkheid uiteindelijk wordt verdeeld, bepaalt mee hoeveel banken bereid zijn te investeren in detectie vóórdat een betaling er überhaupt is.