ESMA start toezichtprioriteit voor AI en tokenisatie vanaf 2027

De Europese effectenwaakhond ESMA kondigde op 23 september 2026 aan dat ze vanaf 2027 een nieuwe “Union Strategic Supervisory Priority” (USSP) start rond digitale innovatie. De eerste focus ligt op hoe partijen die onder toezicht staan artificiële intelligentie en tokenisatie gebruiken, meldt ESMA in haar persbericht. De nieuwe prioriteit loopt naast de bestaande USSP rond cyber- en operationele weerbaarheid, die al sinds 2025 van kracht is — ze vervangt die dus niet, maar komt erbovenop.

ESMA werkt daarbij samen met de nationale toezichthouders van de lidstaten. “In samenwerking met de nationale bevoegde autoriteiten ligt onze eerste focus op hoe onder toezicht staande entiteiten artificiële intelligentie en tokenisatie gebruiken”, stelt ESMA. Een Union Strategic Supervisory Priority is het instrument waarmee ESMA een thema voor meerdere jaren bovenaan de agenda van alle nationale toezichthouders in de EU zet — de vorige liep sinds 2023 rond ESG-informatieverstrekking en is nu afgerond. ESMA publiceerde bij de aankondiging ook een factsheet met meer uitleg over de werking van zulke prioriteiten.

Wat betekent dit voor banken in België?

In België is de FSMA de nationale toezichthouder die met ESMA samenwerkt aan de uitvoering van zulke Europese toezichtprioriteiten voor beleggingsondernemingen, vermogensbeheerders en andere onder haar toezicht staande instellingen. Zet een Belgische vermogensbeheerder of beleggingsonderneming AI in voor beleggingsadvies, portefeuillebeheer of klantprofilering, dan valt die toepassing vanaf 2027 onder een thema waarop de FSMA gericht zal moeten rapporteren en controleren — een prioriteit die zich toespitst op wat een klant rechtstreeks raakt, niet op interne back-officeprocessen.

Voor Belgische spelers die zelf al met tokenisatie experimenteren — bijvoorbeeld voor fondsaandelen of obligaties — komt daar een vergelijkbare aandacht bovenop. ESMA gaf op 30 mei 2024 al gerichte richtsnoeren voor AI in beleggingsdiensten onder MiFID II; deze nieuwe prioriteit is het instrument waarmee de nationale toezichthouders, FSMA incluis, moeten aantonen dat ze die richtsnoeren ook effectief afdwingen. Concreet betekent dit voor wie onder FSMA-toezicht staat: een grotere kans dat AI-gebruik in klantgerichte processen de komende jaren expliciet onderwerp wordt van een FSMA-controle, eerder dan een kwestie die enkel intern beleid blijft.