Lagarde: Europa moet eigen AI-vermogen bouwen voor de stabiliteit van zijn banken

ECB-president Christine Lagarde, die ook voorzitter is van het Europees Comité voor systeemrisico (ESRB), hield op 1 oktober 2026 in Frankfurt op de tiende jaarlijkse ESRB-conferentie een toespraak over AI en financiële stabiliteit. Haar boodschap: Europa moet zelf AI-vermogen opbouwen, omdat de afhankelijkheid van modellen van elders een risico voor het financiële stelsel is.

Volgens Lagarde gebruikt bijna negen op de tien significante banken in het eurogebied generatieve AI: “Nearly nine out of ten significant euro area banks use it.” Dat maakt de risico’s concreet. Ze noemt er drie.

AI-agenten die hun doel op onbedoelde wijze najagen. In de handel op financiële markten kunnen AI-agenten volgens Lagarde hun doelen nastreven op manieren die hun menselijke toezichthouders niet bedoeld hebben en niet kunnen opsporen. Voorlopig is autonomie nog beperkt: slechts 5% van de vermogensbeheerders zei AI autonome of halfautonome bevoegdheid over beleggingsadviezen of transacties te geven.

Cyberaanvallen die sneller gaan. In een gesimuleerde aanval van 32 stappen voerden modellen van eind 2025 gemiddeld ongeveer een derde van de stappen uit; de nieuwste modellen voltooiden elke stap. Het interval tussen een eerste exploit en wijdverspreide geautomatiseerde uitbuiting kan volgens het ESRB, dat Lagarde aanhaalt, “fall from weeks to hours”. Cyberverdediging rond kritieke financiële systemen moet volgens het ESRB worden herzien en geactualiseerd.

Afhankelijkheid van buiten Europa. Volgens Lagarde is de ontwikkeling van frontiermodellen geconcentreerd in de Verenigde Staten en China. Als bijna elke instelling in de toekomst afhangt van een handvol modellen of AI-bedrijven, kan een verlies aan toegang volgens haar de financiële stabiliteit zwaar verstoren. Daarom moet Europa “AI capabilities of its own” ontwikkelen en een onmisbare schakel in de toeleveringsketen worden, zodat toegang tot voor de financiële weerbaarheid vitale hulpmiddelen niet afhangt van “a switch controlled elsewhere”.

Over de cyberdreiging schreven we eerder over de waarschuwing van ECB-toezichthouder Elderson.

Wat betekent dit voor banken in België?

De toespraak is geen regel en legt geen verplichting op, maar ze geeft aan waar het toezicht op de Europese banksector naartoe kijkt. Voor een bank in België zijn er drie vragen die je uit de tekst kunt afleiden.

• Wie voor een toepassing op één modelleverancier steunt, kan nagaan wat er gebeurt als de toegang wegvalt: bestaat er een alternatief, en hoe snel is dat inzetbaar?
• Wie AI-agenten bevoegdheden geeft, kan vastleggen wie ze opvolgt en hoe afwijkend gedrag wordt opgemerkt.
• Wie cyberverdediging plant, kan uitgaan van een kortere tijd tussen kwetsbaarheid en uitbuiting dan voorheen.

Of Belgische banken hier al antwoorden op hebben, kon Lagardes toespraak niet zeggen; die gaat over het eurogebied als geheel.